Energiemarkt ná de Coronacrisis

Als gevolg van het coronavirus ervaren vele organisaties en vele markten uitdagingen, variërend van een sterke daling in vraag tot blokkades in (internationale) logistiek. Ook de energiemarkt ontspringt de dans niet. Supply Value verwacht dat de onvoorspelbare olieprijzen de energietransitie zullen versnellen, de samenwerking met ketenpartners en leveranciers anders zal worden ingericht en de lokalisering van de energie demand kansen biedt voor startups.

Onvoorspelbare olieprijzen versnellen energietransitie

Dat de vraag naar en de prijs van olie hard onderuit zijn gegaan in tijden van de coronacrisis, is inmiddels oud nieuws. Op een zeker moment moest er zelfs geld toegelegd worden om van een vat olie af te komen. Volgens de Executive Director van de International Energy Agency zal het meer dan een jaar of zelfs langer duren voordat de vraag naar olie zich herstelt tot wat het was voordat het coronavirus de energiemarkten deed instorten (AFN/Bloomberg, 2020).

Als we kijken naar het verleden, blijkt dat we telkens tot het gaatje gaan met het gebruik van energiebronnen. Wanneer dit gebruik leidt tot negatieve gevolgen komt er bijna altijd een verandering op gang. Dit kan enerzijds betekenen dat er anders omgegaan wordt met de bestaande energiebronnen of dat erop zoek wordt gegaan naar een alternatief. Goed voorbeeld hiervan is hoe de oliecrisis in 1973 Denemarken dwong haar energiebeleid te herzien. Dit heeft hen minder afhankelijk gemaakt van olie ten gunste van hernieuwde energie.

Maar waarom heeft een dalende olieprijs een versnellende invloed op de energietransitie? Volgens Mark Lewis, Global Head of Sustainability Research bij BNP Paribas Asset Management is het op dit moment logischer te investeren in hernieuwbare energie en dan vooral wind- en zonne-energie. Juist omdat de risico’s van investeren in olie groeien. Het is namelijk nog maar de vraag of investeringen in olie op de lange termijn worden terugverdiend. Daar komt nog bij dat de samenleving als geheel meer druk op de regeringen uitoefent om de uitfasering van fossiele brandstoffen te versnellen. Mark Lewis haalt tevens aan dat het nu zaak is de ontwikkeling van energieopslag te versnellen, waar gerichte stimulering vanuit de overheid het proces kan doen versnellen.

Concluderend, het effect van de coronacrisis op de energiemarkt zal zeker gevolgen hebben. Hoe snel de energietransitie volledig doorbreekt, is nog de vraag. Wel kunnen we stellen dat de huidige olieprijsdaling het voor oliebedrijven nog moeilijker maakt investeringen in nieuwe olieprojecten te rechtvaardigen. Daar komt bij dat de opbrengsten van investeringen in elektriciteit uit hernieuwbare energie voor langere tijd vastliggen en minder gevoelig zijn voor fluctuaties en dus dat dit betrouwbare investeringen zijn.

Samenwerking met ketenpartners en leveranciers wordt anders ingericht

Crisistijden zijn voor organisaties het moment om focus aan te brengen in het versterken van de organisatie. Een voorbeeld hiervan is dat organisaties hun grondstoffen of producten elders of bij meerdere leveranciers inkopen. In de praktijk hebben organisaties voor de productie of levering van deze goederen slechts één of twee leveranciers. Echter door de coronacrisis zijn er verschillende leveranciers die niet kunnen leveren, wat verderop in de keten leidt tot tekorten aan grondstoffen en stagnerende productie.

De energiemarkt is hierin niet anders: vooral op het gebied van persoonlijke beschermingsmiddelen, die medewerkers in het veld verplicht zijn te dragen, is de afgelopen periode een groot tekort ontstaan. Hierdoor wordt de afhankelijkheid van die kleine hoeveelheid leveranciers duidelijk. Om eenzelfde situatie in de toekomst te voorkomen, zullen veel energiebedrijven hun inkoopkanalen toetsen op deze afhankelijkheden.

Ook zullen zij hun leverancierspalet beoordelen en uitbreiden, om zo afhankelijkheden van een of enkele leveranciers te verkleinen.

Het coronavirus legt de zwaktes in de samenwerking tussen organisaties bloot en geeft aan welk gedeelte van de energieketen het meest kwetsbaar is voor externe factoren. Door een analyse te maken van deze kwetsbare punten kan de samenwerking geïntensiveerd worden en kan deze efficiënter worden ingericht. Deze efficiëntere en stabielere samenwerking heeft voor de toekomst meerdere positieve effecten. Zo neemt de gevoeligheid voor toekomstige crises af doordat de voorheen zwakkere punten in de samenwerking versterkt zijn. Daarnaast kan door de verschillende efficiëntieslagen in de keten meer geproduceerd worden, waardoor de energievoorziening ook op de langere termijn gegarandeerd blijft. Dit heeft dan weer tot gevolg dat de gevoeligheid voor toekomstige crises afneemt en de productie verhoogd wordt.

Lokalisering van demand – worden traditionele bedrijven ingehaald door startups?

Tegenwoordig wordt er op meer plekken energie opgewekt: denk aan zonnepanelen en windturbines op daken van bedrijfspanden, maar ook op daken van woonhuizen. Daarnaast zijn zon en wind niet te controleren. Deze twee factoren maken dat de opwekking van energie minder centraal en minder constant is. Daar komt nog bij dat naast de grote spelers in deze markt, er ook allerlei kleine en middelgrote partijen bijkomen die energie leveren.

Dit heeft effect op de vormen van netwerkbeheer. Volgens het Rathenau Instituut was het balanceren van het elektriciteitsnet tot voor kort de taak van de landelijke netbeheerder. Met de lokale energieopwekking krijgen echter ook regionale netbeheerders meer verantwoordelijkheid. Gegevens over het verbruik en opwekken van elektriciteit zijn daarbij cruciaal. Deze gegevens maken het mogelijk dat de vraag op basis van aanbod gestuurd wordt en zorgen ervoor dat partijen met nieuwe datagedreven businessmodellen de energietransitie helpen te versnellen. De digitale innovaties zijn al volop aan de gang, door zowel grote als kleinere spelers in de markt. Grote bedrijven zoals TenneT zijn bezig het elektriciteitsnetwerk vanuit de consument te stabiliseren met behulp van gedistribueerde energieopslag op basis van blockchaintechnologie. Maar ook kleinere bedrijven zijn volop aan het innoveren. Er vinden

bijvoorbeeld experimenten plaats met ‘virtuele’ (lees: gedistribueerde) energiecentrales (Rathenau Instituut, 2020).

Momenteel zien we dat de coronacrisis op korte termijn zorgt dat beslissingen met betrekking tot duurzaamheid vooruitgeschoven worden. De verwachting is dat na corona juist meer geïnvesteerd zal worden in hernieuwde energie waardoor de lokalisering van energievoorziening zich nog sneller ontwikkelt. Gaan grote partijen niet snel genoeg mee in de ontwikkeling, dan is het aannemelijk dat zij worden ingehaald door kleinere spelers in de markt.

Zoals geschetst ondervindt ook de energiemarkt sterke gevolgen van de coronacrisis. Daar waar de directe gevolgen bedreigend zijn voor gevestigde partijen en de bijbehorende werkgelegenheid zien wij op langere termijn meerdere positieve ontwikkelingen, geholpen door het doorbreken van patronen door deze crisis.

Nederlandse Mobiliteit ná de coronacrisis

Meer informatie

Wilt u meer informatie of sparren over de impact van Corona op uw organisatie? Neem dan vrijblijvend contact met ons op!

Vrijwel iedere sector ervaart eigen uitdagingen tijdens en na de coronacrisis. Naast de energiemarkt geeft Supply Value ook haar visie op de mobiliteits- en de zorgsector na corona. Wilt u graag sparren over deze visie, of bent u benieuwd hoe uw organisatie ondanks deze uitdagingen goede resultaten kan behalen? Neem dan contact op met onze consultants via 088 055 5999.